Nói chuyện về vấn đề

Thật kỳ lạ trong thế giới công việc ngày nay, nhiều người còn nhầm lẫn khái niệm “hiện tượng” và vấn đề.

Hiện tượng không phải là vấn đề.

Hiện tượng là thứ đã xảy ra, là quá khứ, chúng ta không thể thay đổi được nó.

Vấn đề, là cách chúng ta giải quyết hiện tượng, để đạt được mục đích của mình.

Nó đơn giản đúng không?

Việc nhầm lẫn hiện tượng là vấn đề khiến ta mải mê tìm cách giải quyết một “vấn đề” – không-phải-là-vấn-đề. Điều này không chỉ khiến chúng ta mất thời gian và công sức, lâu dần còn khiến chúng ta nghi ngờ cả về khả năng của mình, của đội nhóm mình. Và tất nhiên, khi loay hoay đi tìm lời giải cho một thứ không phải vấn đề, những thứ cản trở công việc của ta vẫn quay trở lại mãi. Vòng lặp này sẽ đến vô tận cho tới khi nào ta gỡ bỏ được vấn đề thực sự.

Vậy làm thế nào để xác định được đúng vấn đề?

Có nhiều phương pháp để giúp xác định vấn đề ví dụ như sử dụng phương pháp đặt 5 lần câu hỏi tại sao, sử dụng biểu đồ xương cá.. Các kỹ thuật này bạn có thể dễ dàng tìm thấy hướng dẫn trên internet. Điều quan trọng ở đây là, giống như đầu bài viết đã mô tả, bạn đừng nhầm lẫn “hiện tượng” và “vấn đề”. Bới nếu dùng phương pháp, hay kỹ thuật nào, nhưng nếu mình sai ngay từ bước khởi đầu, thì phương pháp ấy lại thành ra không hiệu quả (trong khi lý do thực sự là mình vẫn chưa biết cách áp dụng).

Vậy chúng ta làm thế nào để xác định vấn đề, hay công thức ở đây là gì?

– Đầu tiên chúng ta phân biệt rõ đâu là hiện tượng.
– Tiếp sau chúng ta xác định đâu là mục tiêu chúng ta muốn hướng tới (đâu là chuẩn) dựa vào phân biệt ở bước 1.
– Rồi tiếp sau chúng ta sẽ cần Brainstorm về việc “Làm thế nào để” đạt được mục tiêu ở bước số 2. Ở bước này, chúng ta mới bắt đầu sử dụng các kỹ thuật giải quyết vấn đề để thảo luận về các ý tưởng ở bước số 2.

Vậy đó, với 3 bước đơn giản, chúng ta xác định được vấn đề, và cách giải quyết. Hi vọng với cách làm này, mọi người có thể dễ dàng tìm kiếm được giải pháp, cũng như xác định chính xác vấn đề mình, hay đội nhóm đang cần giải quyết là gì.

Bạn có thể xem Phương pháp giải quyết vấn đề 5whys

Phản tư một chút về “vấn đề”:

1. “We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.” – Albert Einstein
Chúng ta không thể giải quyết vấn đề bằng cách suy nghĩ cũ kỹ như khi chúng ta tạo ra vấn đề.

2. “Problems are not stop signs. They are guidelines.” – Robert H Shuller
Vấn đề không phải là bảng yêu cầu dừng lại. Vấn đề là cẩm nang hướng dẫn.

3. “Not everything that is faced can be changed. But nothing can be changed until it is faced.” – James Baldwin
Không phải việc gì ta đối diện cũng có thể thay đổi được. Nhưng chẳng có vấn đề nào sẽ thay đổi nếu ta không dám đối diện nó.

4. “Sometimes problems don’t require a solution to solve them. Instead they require maturity to outgrow them.” – Steve Marabolli
Có khi vấn đề không cần được giải quyết bằng giải pháp. Có khi, người ta cần lớn lên để bản thân mình lớn hơn vấn đề mà ta tự đặt ra.

5. “If you can solve your problem, then what is the need of worrying? If you cannot solve it, then what is the use of worrying?” – Shantideva
Nếu bạn có thể giải quyết vấn đề, thì cần gì phải lo lắng? Nếu bạn không thể giải quyết được vấn đề, lo lắng có ích lợi gì đâu?